ENVER PAŞA İÇİN DOKUNAN VE ÜZERİNDE ŞİİR BULUNAN 107 YILLIK KİLİM, KARS’TA HALI OLARAK İŞLENDİ

KARS’ta Kafkas Üniversitesi (KAÜ) Güzel Sanatlar Fakültesi öğrencileri, 1’inci Dünya Savaşı döneminde Enver Paşa’ya hediye edilmek üzere dokunan ve üzerinde Türk askerini öven 12 dizelik şiir bulunan tarihi ‘Bardız kilimini halıya dönüştürdü. 4 aylık titiz bir çalışmayla tamamlanan eser, hem sanatsal değeri hem de tarihi hikayesiyle dikkat çekiyor.

Kafkas Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Geleneksel Türk Sanatları Bölümü, tarihi bir mirası günümüze taşıdı. Öğretim Görevlisi Mustafa Akarslan’ın koordinasyonunda bir araya gelen 3’üncü sınıf öğrencisi 6 genç, aslı Ankara Etnografya Müzesi’nde bulunan tarihi Bardız kiliminin bir bölümünü halı olarak yeniden dokudu. 1918 yılında Kars’ın kurtuluşu sırasında dokunan kilimin üzerindeki şiir ve motifler, geleneksel el teknikleriyle ilmek ilmek işlendi.

12 DİZELİK ŞİİR VE TARİHİ MOTİFLER YENİDEN CANLANDI

Ankara Etnografya Müzesi envanterinde yer alan orijinal kilim, Sarıkamış Harekatı ve Doğu Cephesi’nde mücadele eden Türk askerine ithafen yazılmış 12 dizelik bir methiye içeriyor. Öğrenciler, yaklaşık 4 ay süren çalışmada bu şiiri aslına sadık kalarak halıya aktardı. Dönemin ruhunu yansıtan renklerin ve tekniklerin kullanıldığı projede, her motifin tarihi arka planı da ayrıca araştırıldı.

‘TARİHİ BİR BELGE NİTELİĞİ TAŞIYOR’

Yapılan çalışmanın sadece bir sanat eseri olmadığını vurgulayan Öğretim Görevlisi Mustafa Akarslan, “Bu kilim, Sarıkamış’ta ve Doğu Cephesi’nde verilen büyük mücadelenin sessiz bir tanığıdır. Öğrencilerimiz, Bardız kiliminde yer alan bu methiyeyi halıya işleyerek hem sanatsal bir üretim ortaya koydu hem de tarih bilinci kazandı. Amacımız, unutulmaya yüz tutmuş kültürel değerleri genç nesiller aracılığıyla yaşatmak” dedi.

Projede yer alan öğrenciler ise tarihi bir dokuyu yeniden canlandırmanın gururunu yaşadıklarını belirterek, eserin çeşitli kültürel etkinliklerde sergileneceğini ifade etti.

BİR GELİNİN ÇEYİZİNDE KORUNAN TARİH

Kilimin hikayesi, Kars’ın 40 yıllık Rus esaretinden kurtulduğu 1918 yılına uzanıyor. Yüzbaşı Nurettin Bey’in teklifiyle, Bardızlı Hafız Mehmet Efendi’nin kızı Hafıza Zennure Hanım tarafından 3 ayda dokunan kilim, dönemin Harbiye Nazırı Enver Paşa’ya hediye edilmek üzere hazırlandı. Ancak savaş koşulları nedeniyle paşaya ulaştırılamayan kilim, Zennure Hanım’ın çeyiziyle birlikte yıllarca köylerdeki misafir odalarını süsledi. 1990 yılında Prof. Dr. Neriman Görgünay tarafından keşfedilen tarihi eser, 1991 yılında devlet tarafından koruma altına alınarak müze envanterine dahil edildi.

HALIDA YER ALAN O ŞİİR

Öğrencilerin halıya işlediği 12 dizelik şiirde şu ifadeler yer alıyor:

“Yine çıktı asumana nam u şanı Türklerin; / Titredi düştü lerze can evine düşmanın / Kılıcımız Oğuzidir, yetiştir murada / Binler yaşasun sevgülü Hakan’ı Türklerin / Vatanın mübarek uzvu Kars, (Ardahan), Batum / El uzatup maderine kılmakta hücum / Kahramanlar yolu açtı, Türkistan’a gidelüm / Yaşasın şeci ordu, merdaneleri Türklerin / Bugün güzel bayram içre, Alem-i İslamiyan / Terennümde ruhlarımız, millet oldu kam-yab / Düşmenimiz melül cümle dostlar şadüman / Yaşasun muhterem vüzerası, vükelası Türklerin”