20 ŞEHİT VERDİĞİMİZ UÇAK KAZASIYLA İLGİLİ İLK TESPİT! İŞTE HAVADA YAŞANANLAR

İşte Uğur Cebeci’nin yazdığı yazı:

C-130 B-Herkül. Türk Hava Kuvvetleri’ndeki kuyruk numarası 68-01609. Gergedan sembollü 222’nci filoya bağlıydı.

1968 Amerikan Lockheed Martin İmalatıydı. Yani bugün F35 uçaklarını da yapan firma üretmişti. Halen 70 ülkede kullanılmaktadır. Savaşlarda kaybedilenlerin dışında 3-5 uçak, arıza ya da pilotajdan kaybolmuştu. Suudi Arabistan ordusu envanterinden ihtiyaç fazlası olarak 2010 yılında sistemden çıkarılmıştı. Uzun yıllar Arabistan’da uçmuştu. Ve Türkiye bunu 2012 yılında satın aldı. İki yıllık yakın büyük bakım sürdürüldü. 2014’te servise girdi. Sonra Erciyes Aviyonik Modernizasyon’da yapıldı. Yani gelişmiş sistemlerle donatıldı. Motorlar ayrı bakımlardan geçti. Hatta Türk Yıldızları’nı sevkıyat uçağı olarak da görev yaptı. Son bakım 11 Eylül-12 Ekim 2025 tarihleri ​​arasında kayıtlıarasında gerçekleşti.

-Maksimum 20 ton kargo alabiliyordu. Hem askerin hem de askeri malzemelerin nakliyelerinde kayıtlar. Yarı planlı toprak pistlerinde indiği deprem vs gibi olaylarda da yardım görevinde yapılıyor.

-Son olarak Azerbaycan’daki kurtuluş günü törenleri için görevlendirildi. Türkiye’den özellikle F-16 için yedek parçalarla birlikte İHA ve SİHA’ları da götürülmüştü. Dönüşte pilotlarla birlikte yaklaşık 6 tonluk bu askeri malzeme toplamda 20 asker uçakta yer aldı. Yolcuların hepsi çok yüksek yetenekli üst düzey askeri teknik adamlardı. F-16 teknik adamlarıydılar. Yani kalkışta malzeme ve yolcu ağırlığı toplam 8 tonu belki biraz geçiyordu. * Bu uçakların altı yılda bir kez büyük bakımları yapılıyordu. Fabrika düzeyindeki bakımlar bunlardı. Ve bu bakımlar genellikle altı ay ya da bir yıl sürüyordu. Bizim C-130 bakımları da neredeyse fabrika yeteneğindeki Kayseri tesislerinde yapılıyordu. Mekanik ya da elektronik bakımları yapılıyor. Şu sıralarda Türkiye İngiltere’den 12 adet C-130J-30 alımı planlanıyor. Çoğu 40-50 yıllık olan bu uçaklar, birçok ülkenin hava kuvvetlerinde kullanılıyordu. Yani bir gövdeye sahipler ki, iyi bakıldığı sürece dayanıp uçabiliyorlar.

İKİ MOTORA BİRDEN NE OLDU

– Türk Hava Kuvvetleri’ne bağlı TUAF543 seferine katılan C-130 uçağı, Merzifon’daki 5’inci Jet Üssü’ne gitmek için Azerbaycan Gence’den sabah saat 10.19’da kalkış yaptı. Tırmanışa başladı. Herhangi bir sorun görünmüyordu. Uçağın en fazla ‘takat’a, yani güce ihtiyaç duyduğunda kalkışta motorların performansında da bir sorun çıkmasın. Kalkıştan sonra Gürcistan hava sahasında 22 bin feet’te (7 bin 333 metre) uçak, düz uçuşa geçti.

– İddialara göre; anlık bire dört motorlu dördüncü motor, yani kanat uçuna yakın olanı ‘tüy’ oldu (Arızalanan bir pervane pervane kanatları, bir turboprop motor arızalandığında bağlı olduğu pervane dönmeye dönmeye devam eder. Hava pervanelerinin yanından akmaya devam ederek pervaneyi döndürür. Bu dönme hareketi sağlar ve kontrolün kesilmesi). Hava çıkışı yönünde hizalama işlemi gerçekleştirin. Verilen gazın çok üzerinde pervaneyi döndürdü. Ani bir 1500 feet’lik, yani 500 metrelik yükselme oldu. Gaz parçalarının aşırı hızlı çalışmasını kontrol etmemeye başladı. *Yine iddialara göre; 500 metrelik yükselme sonrasında bu hızı önlemek için uğraşılırken diğer kanattaki 2 motor, yağ tazyik arızası gösterdi, sonrasında aşırı (aşırı hız) hızlanmayla oluşan rezonansla koptu. İlk parça asansöre çarpıp uçak ters çevrildi.

-İddiaya göre; Uçuş yanması aşağı düşerken arka taraftan, yani kuyruk bölümü koptu. 2 verimin verim güvencesi gövdeyi kesti ve önden çıkış. (Kokpit bölümü) Overseed’i düşürmek için yukarı aldı. Pervane pal açısını değiştirmek için çalışmadığından motora zarar görmüş normal kullanımdan kurtulamadı.

– Görünen o ki, gövde bölümü virile girip dönerek düştü. Yere vurulduktan sonra alevler içinde kaldı. Kokpit, orta gövde ve kuyruklu kısmı olmak üzere üç bölüm halinde imal edilen uçak, imalat yazılımına yakın bir şekilde parçalandı. Daha sonra çok büyük bir yıkım geniş bir alana yayılıyor. * Bilinen o ki pilotlar, çok kısa sürede arızalanırken bu anormallikle boğulurken acil yardım istemeyi bile başaramadılar. Her şey saniyeler içinde oldu.

-Elbette bu bütün ayrıntıları yine kara patlamanın çözümünden sonra ortaya çıkacak (Kara kutu denmesinin nedeni kötü haberler taşıdıkları içindir. Ayrıca enkazlarda kolay fark edilmeleri için aslında oranj rengine rastlanmıştır). Elbet çıkmayacak olanlar da olabilir. Kokpit konuşmalarını kaydeden ‘Cockpit Voice Recorder-CVR’ ile bütünleşik hareketlerini teknik olarak sistem yazıyor (Flight Data Recorder-FDR) ayrıca imalatçı Lockheed Martin tarafından da incelenecek. Kaza simüle edilecek. Parçalanma yeniden yaşanacak. Uçağı stres sokan nedenler bir dizi araştırmasından geçecek.

BAKANLIĞIN AÇIKLADIKLARI

Milli Savunma Bakanlığı’nın kazayla ilgili açıklamalarında ana başlıklar şöyleydi:

-Uçakta aşırı bir yük yok.

-Kargoda mühimmat-patlayıcı madde yok.

-Uçağa dışarıdan bir saldırı yok. Füze ile vurulma ya da drone çarpması yok.

-Gövdede delik, yanık yok.

– Böyle bir durumda akla gelebilen birçok neden ortadan kalkmış görünüyor. Motor bakımlarından başlayarak sürekli bir Mauntoin Wave denen bir dağ dalgası, yani bir tür türbülansın stres yarattığı gibi nedenler yine de göz ardı edilemez.

-Etrafta dağın yokluğu anlayışı da yanlıştır. Hatta düşüş görüntülerini iki çocuğun hızla yayması da dikkat çekici ve düşündürücü bile geliyor.

-Evet bu uçak yaşlı bir uçak ama bu kargo uçaklarının çoğu böyledir. Türkiye’nin A400M gibi 40 tonluk 10 adet yeni nesil kargo uçağı var. Tanesi 120 milyon Euro civarında. Biz de bu uçakların proje ortaklarından biriyiz.

-Yine de 50’den fazla ülke gibi biz de genel olarak bilinen C-130 uçaklarını modernize edip etme seçeneği. Kazadan sonra filodaki tüm C-130 uçakları yere indirildi ve şimdi detaylı incelemeler başladı.

-Türk Hava Kuvvetleri’nin yıllardır kullandığı C-130 uçaklarından biri olan bu uçuş normal durumu, pilotların acil durum durumu bile yapamayacakları kadar kısa sürede parçalayan neden olabilir?

-Bu sorunun gerçek durumu muhtemelen aylar sonra -tam olmasa da- ana hatlar ile anlaşılabilecek.

-Elbette hiçbir şey 20 vatan evladı, canımızı geri getirmeyecek…

patronlardunyasi.com

İLGİLİ HABER

Türk C130’unun ABD’de 8 yıl önceki kazayı hatırlattı; metal yorgunluğundan motor kopması şüphesi ağır basıyor