BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDAKİ EN MEŞHUR TÜRK ASKERİ. HİKAYESİ BAMBAŞKA ÇIKTI

Birinci Dünya Savaşı’ndaki en meşhur Türk askeri fotoğraflarından biri olan fotoğraf, “İlk taarruzda Gazze’yi savunan alay” başlığıyla Amerikan Kongre Kütüphanesi Arşivinde yer alıyor.

İngilizlerin, Filistin Cephesi’nde 26 Mart 1917 tarihinde Gazze’ye yaptığı ilk taarruzda Gazze’de garnizon olarak 79. Alay konuşlu olduğundan, bu fotoğrafın söz konusu birliğe ait olduğuna inanılıyordu.

Sancakta yazan yazı incelendiğinde, bu çok meşhur fotoğrafın aslında 125. Alaya ait olduğu ve sancaktaki kurdelenin de alaya Çanakkale’deki kahramanlığından ötürü verildiği ortaya çıktı.

Aynı birliğe ait diğer fotoğrafların, Çanakkale’den sonra Filistin Cephesi’ne savaşmaya giden 125. Alaya ait olduğu belirlendi. 125. Alay, Çanakkale Muharebeleri sona erdikten sonra Binbaşı Rahmi Bey komutasında Filistin Cephesi’ne sevk edildi. Çanakkale’den sonra ilk muharebesine 27 Mart 1917’de Gazze’de girdi. Alay, 27 Mart sabahı Mantartepe olarak bilinen Gazze’ye hakim konumdaki tepeye yaptığı süngü hücumuyla burayı İngilizlerden aldı ve ilk Gazze zaferinin kazanılmasında büyük rol oynadı.

Harp Mecmuası’nın 19. sayısında 125. Alayın bu kahramanlığıyla ilgili uzunca bir makale yayımlanırken, makalede, 12. Bölük Komutanı Yüzbaşı İbrahim’in, taarruzdan önce Çanakkale’ye atıfla askerlerine “Çocuklar, ileri! Bu İngilizler Çanakkale’den kaçanlardır. Haydi bir ders daha!” diye seslendiği de yer aldı.

ÇOMÜ’den Dr. Öğretim Üyesi İsmail Sabah, sancak üzerinde yaptıkları inceleme ve çalışmada, fotoğrafın 79. Alaya değil, 125. Alay’a ait olduğunu tespit ettiklerini söyledi.

Amerikan Kongre Kütüphanesi arşivinde yer alan ve altında da ilk taarruzda Gazze’yi savunan garnizon açıklamasıyla yayınlanan ve Birinci Dünya Harbi’nin en meşhur Türk askeri fotoğraflarından biri olduğunu belirten Dr. Öğretim Üyesi İsmail Sabah, “Fotoğrafın açıklamasında ilk taarruzda Gazze’yi savunan Alay açıklaması yazmasından dolayı Gazze’de konuştuğu 79. Alaya ait olduğu sanılmaktaydı. Ancak sancaklar üzerine yapmış olduğumuz bir çalışma esnasında o meşhur fotoğraftaki alay sancağını da incelemeye aldık ve fotoğrafa yaklaşınca aslında bu fotoğrafın 79. Alaya değil, Çanakkale’den yakinen tanıdığımız, hemen arkamızda görmüş olduğumuz bu siperlerde göstermiş olduğu kahramanlık ve fedakarlıklar sonucunda sancağına kurdele alan 125. Alay’a ait olduğunu gördük.” dedi.

“O meşhur fotoğrafın hikayesi de bambaşka bir hal almaya başladı. Küçük bir dikkat büyük bir ayrıntıyı gözümüzün önüne sermişti.” şeklinde konuşan Sabah, açıklamalarına şunları ekledi:

“Çünkü 125. Alay, İngilizlerin Filistin cephesinde Gazze’ye ilk taarruzlarında yani 26 Mart 1917 tarihinin hemen ertesi günü 27 Mart tarihinde Gazze’ye girmiş ve Mantar Tepe olarak bilinen ve aynı zamanda Gazze’ye hakim olan tepenin karşı süngü hücumuyla ele geçirilmesinde büyük bir rol oynamıştı. Binbaşı Rahmi Bey komutasındaki 125. Alayın Gazze Muharebesi’nde göstermiş olduğu bu başarı da Harp Mecmuasının 19. sayısında da uzun uzadıya anlatılmıştı. Hatta bu yazı dizisini okuduğumuzda 12. Bölük Komutanı Yüzbaşı İbrahim Efendi’nin vermiş olduğu şu emirle de karşılaşmaktayız. ‘Çocuklar ileri Bu İngilizler Çanakkale’den kaçanlardır, haydi bir ders daha’ diye emir verdiğini görmekteyiz.

Yani aslında başka bir çalışma için incelediğimiz bu fotoğrafın sonucunda Çanakkale’den yakinen tanıdığımız ve Çanakkale kahramanı bir alayın hikayesi de gün yüzüne çıkmış oldu. 125. Alay, 1 Mayıs taarruzu öncesinde Çanakkale cephesine gelmiş ve Arıburnu Kuvvetleri Kumandanı Mustafa Kemal Bey’in idaresinde 1 Mayıs taarruzuna iştirak etmiş. Hemen arkamızda sağ tarafta Boyun bölgesine hücum eden 14. Alayı desteklemiştir ve akabindeki süreçte de 57. Alayın komşusu olarak şu an bulunduğumuz Kırmızı Sırt’ta Çanakkale Zaferinin kazanılmasında önemli bir rol oynamıştı. Birinci Dünya Harbi’nin en meşhur fotoğraflarından biri olan fotoğrafın hikayesi de aslında bir Çanakkale kahramanı olan alaya ait olduğu böylece ortaya çıkmış oldu.”